Hội chứng nhiễm trùng nhiễm độc thức ăn

Định nghĩa

  • Bệnh lý ở đường tiêu hóa do vi sinh vật và độc tố của chúng truyền qua ăn uống
  • Đây là một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng có thể gây tình trạng bệnh lý nguy hiểm, có thể dẫn đến tử vong.

Nguyên nhân

  • Thực phẩm bị nhiễm vi khuẩn, virus, ký sinh trùng.
  • Thực phẩm có chứa độc chất phụ gia thêm như hóa chất bảo quản, hóa chất tạo màu, tạo mùi, tạo vị…
  • Thực phẩm tự nó có chứa độc chất tự nhiên hoặc do bị nhiễm các độc chất do ô nhiễm môi trường.
  • Thời tiết chuyển mùa, thiếu nước sạch, điều kiện vệ sinh không đảm bảo, môi trường ô nhiễm, ảnh hưởng của phong tục tập quán,… là những điều kiện hết sức thuận lợi cho các loại mầm bệnh phát triển gây ra nhiễm khuẩn nhiễm độc thức ăn.

Đặc điểm dịch tễ

Nguồn bệnh

  • Người bệnh
  • Người mang trùng không triệu chứng.

Phương thức lây truyền

Chủ yếu là đường phân miệng.

Đối tượng cảm thụ

  • Tuổi: hay gặp ở trẻ em, trẻ lớn và người lớn ít mắc hơn
  • Cơ địa: giảm acid dạ dày, bệnh mạn tính, giảm miễn dịch bẩm sinh/mắc phải, phụ nữ có thai.. dễ cảm nhiễm với bệnh
  • Tập quán ăn uống thiếu vệ sinh: ăn thức ăn chưa được nấu chín, hâm lại nhiều lần, không có thói quen rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.

Triệu chứng

Sau bữa ăn 6 – 12 giờ, tình trạng ngộ độc xuất hiện với các triệu chứng:

  • Sốt cao 38 – 3C, rét run, đau mỏi toàn thân.
  • Đầy bụng, đau quặn bụng, đau thượng vị rồi đi ngoài, phân lỏng, nhiều nước lổn nhổn thức ăn chưa tiêu, ngày đi 3 – 10 lần hoặc hơn.
  • Nôn sau 1 – 2 lần ỉa lỏng; nôn thốc, nôn tháo những thức ăn chưa xuống ruột, chua, nhiều nước, ngày 2 – 3 lần hoặc hơn làm bệnh nhân càng bị mất nước và điện giải. Có thể chỉ có nôn mà không có ỉa lỏng.
  • Với thể nặng, mất nước nhiều: Huyết áp thấp, mạch nhanh, dễ có truỵ tim mạch.

Tiếp cận chẩn đoán

Dịch tễ

  • Sống trong vùng có dịch.
  • Những người dùng chung nguồn thức ăn, nước uống có biểu hiện tương tự: gợi ý nguồn thức ăn, nước uống gây nhiễm.
  • Thời gian từ khi sử dụng nguồn thức ăn nghi nhiễm đến khi có triệu chứng: xác định thời gian ủ bệnh.

Lâm sàng

Sơ bộ nhận định

  • Có cần xử trí cấp cứu vấn đề hô hấp, tuần hoàn.
  • Phân độ mất nước.
  • Rối loạn điện giải ?
  • Biểu hiện nhiễm trùng nặng đe dọa nhiễm trùng huyết, shock nhiễm trùng.

Xét nghiệm

  • Soi phân tươi.
  • Cấy phân.
  • Cấy máu: nghi ngờ nhiễm trùng huyết.
  • Tìm tác nhân gây bệnh trong chất nôn, phân, máu, mẫu thức ăn nghi nhiễm.
  • Các xét nghiệm khác: CTM (BC, HCT), ure máu, creatinin máu, điện giải đồ, dự trữ kiềm.

Xử trí

Xử trí hô hấp

  • Nếu người bệnh bị co giật, ngừng thở và ngừng tim: hô hấp nhân tạo.
  • Nếu người bệnh hôn mê: đặt bệnh nhân nằm đầu thấp, nghiêng về một bên, phòng chất nôn tràn vào phổi. Sau khi sơ cứu, nhanh chóng đưa người bệnh vào bệnh viện để được điều trị.

Bù nước điện giải

  • Cho bệnh nhân nôn hết thức ăn đã ăn vào.
  • Bù nước và điện giải là vấn đề quan trọng nhất bằng cách cho uống dung dịch oresol, viên hydrit, nước cháo muối, nước muối đường.
  • Cần chú ý pha dung dịch bù nước phải theo đúng hướng dẫn sử dụng, không được chia nhỏ gói oresol hoặc viên hydrit để pha làm nhiều lần. Thường bù từ 1 – 2 lít/ngày. Dung dịch bù nước đã pha nếu quá 12 giờ không uống hết phải bỏ đi.

Kháng sinh

Dùng kháng sinh nhóm Fluoroquinolones.

  • Norfloxacin.
  • Ofloxacin.
  • Ciprofloxacin.

Phòng ngừa

Vệ sinh an toàn thực phẩm.

  • Ăn chín, uống sôi
  • Rửa tay sạch bằng xà phòng
  • Đảm bảo vệ sinh nguồn cung cấp nước, hố xí
  • Vệ sinh bếp ăn tập thể
  • Giáo dục nhân dân hiểu các biện pháp phòng bệnh

Phát hiện, điều trị người mang mầm bệnh.

Ngộ độc thực phẩm nên ăn gì?

Khi sau khi nôn hết thức ăn, cơ thể sẽ rất yếu. Vì vậy, người bệnh phải chú ý dùng các loại thực phẩm không gây khó chịu. Một số thực phẩm bạn nên dùng khi bạn bị ngộ độc thực phẩm như:

  • Nước.
  • Các loại thức ăn nhẹ và dễ tiêu hóa. Một số món ăn dễ tiêu hóa như cháo, bột yến mạch, khoai tây nghiền nấu chín, các loại trái cây mềm, v.v.
  • Thực phẩm chứa lợi khuẩn cho hệ tiêu hóa: Yogurt.

Tài liệu tham khảo

  1. “Hội chứng nhiễm trùng nhiễm độc thức ăn.” – BS Nguyễn Thị Phương Thảo.
  2. “Nhiễm khuẩn, nhiễm độc thức ăn – Xử trí như thế nào?” – Viện dinh dưỡng Quốc Gia.
  3. Principles of critical care, 3rd edition.
  4. Intensive care medicine, 6th edition.
  5. The ICU book, 3rd edition.
  6. Emergency medicine: concepts and clinical practice, 6th edition.
  7. Emergency toxicology (1998), 2nd edition, Lippincott-Raven.
  8. Current Diagnosis & Treatment Emergency Medicine (2008), 6th edition, McGraw-Hill.
  9. Goldfrank’s Toxicologic Emergencies, (2006) 8th edition, McGraw-Hill.
  10. “Ngộ độc thực phẩm.” – Tố Quyên, Lê Thị Mỹ Duyên.
  • Add to Phrasebook
    • No word lists for Romanian -> Vietnamese…
    • Create a new word list…
  • Copy

Thông Tin Tác Giả: Xuân Hương

Trả lời